Fotoğrafa Gerçeküstü Bir Müdahele: Şahin Kaygun

Fotoğrafın disiplinlerarası yolculuğunun yaratıcısı Şahin Kaygun, Çağdaş Türk Fotoğrafının avangard, cesur, dışavurumcu ve sıradışı karakteridir. “Ben fotoğraf çekmiyorum, fotoğraf yapıyorum” diyerek tanımlar sanatını. Resimden grafik sanatına; fotoğraftan sinemaya dokunduğu her dalı harmanlamış, özgün diliyle ve ruhuyla başkalaştırmıştır.

Öz Portre, 1991

“Fotoğrafın önemli bir toplumsal işlevi vardır. Bizde bu işlev fotoğrafı duvara asmak olarak anlaşılmaktadır. Fotoğraf içinde görsel elementler, ritim, hareket, denge gibi unsurları toplamıştır. Diğer sanatlarla iç içe oluşu bundandır.”

The Touch,1991

1951 yılında Adana’da doğmuştur. Resim yeteneği lisede öğretmenleri tarafından keşfedilmeye başlanır. 1969’da İstanbul Tatbiki Güzel Sanatlar Okulunda grafik eğitimi alır. Üniversite yıllarında ise fotoğrafa ilgisi başlar. Eğitimini aldığı grafik sanatını fotoğrafla iç içe geçirir. 70’lerin sonlarında fotoğrafla resmi yakınlaştırarak deneysel çalışmaya başlar. Fotoğrafların yüzeylerini kazır, boyar, nesnelerin yerini değiştirir, farklı fotoğrafların parçalarını birleştirir. Alışılmadık yöntemlerle ve aşamalarla aslında yeni bir fotoğraf yaratır. Hatta fotoğraftan fotoğraf doğurur. Tüm bu aşamaları sinematografik düzenlemelerle gerçekleştirir ve oldukça özenli, mükemmelliyetçi çalışır.

Mavi Saçlı Çocuk, 1990

”Ben düz anlatımları sevmiyorum. İnsanlara gizleri olan öyküleri anlatmaktan hoşlanıyorum. Değişik zamanlarda değişik yorumlar getiren yapıyı arıyorum.”

 Fotoğraf ve grafik alanlarında yüksek eğitim yaptıktan sonra Salzburg Yaz Akademisi’ne katılır. Şahin Kaygun’un Türk fotoğrafına en büyük katkılarından biri ilk renkli Polaroid Fotoğraf Sergisi’ni açan sanatçı olmasıdır. Sadece Türkiye’de değil, aynı zamanda bu sergisi Avusturya, Almanya, İsviçre, Japonya, İngiltere ve ABD gibi ülkelerde sergilenmiştir. Sergilerinde hep titizlikle çalıştığı söylenir. Galeride yapıtların duvara dizilişini, çerçevelerin seçimini hep özenli bir şekilde göz önüne çıkarır.

İsimsiz Polaroid

O genelde polaroid fotoğralarıyla tanınsa da, fotoğrafa başladığı ilk dönemlerde seri halinde muhteşem kompozisyonlara sahip, Kaygun merceğinden sıradışı fotoğraflar çekilmiştir. Bu sergilerden en ünlüleri “Kışlada Hüzün”, “Bir Anadolu Türküsü”, “Sanat İnsanları” ve “Eski Zaman Denizlerinde” dir. Sanat İnsanları birçok ünlü yazarın, oyuncunun ve şairin görüntülerinden oluşur. British Museum’da çektiği antik heykelleri gerçeküstü ve fantastik bir şekilde işlediği sergisi ise Eski Zaman Denizlerinde’dir. Antik heykeller fotoğrafla resmin buluştuğu bu düzlemde yeni bir nesne ya da vücuda bürünmüştür.

Eski Zaman Denizlerinde, 1991

“Fırça gibi, boya gibi, daktilo gibi. Önemli olan onu yöneten beyindir. Kültürel beslenmesi sağlanmış bir beyin, fotoğraf makinasına istediği her şeyi yaptırabilir, istediği dili konuşturabilir.”

Tomris Uyar, Sanat İnsanları

Fantastik öğelerin gerçeklikle harmanlandığı Şahin Kaygun fotoğrafları kendisinin de ifade ettiği gibi yoruma açıktır. Polaroid kartlarda cesur ve kural dışı müdaheleler, çizgiler, lekeler, uçuk renkler yoğunluktadır. Sürreal ve dışavurumcu yaklaşımıyla duygu ve düşünceyi, ruh ve bilinci aktarırken aynı zamanda varoluşu, bedeni, erotizmi, aşkı, yalnızlığı ve fanteziyi somut halde sunar. Soyut olarak da görülebilir. Kaygun kaygısızdır nitelendirmeler için. Çünkü zamanının fotoğrafçılarından çok farklıdır. Fotoğraf yapmadığını iddia edenlere karşın oldukça hırslı ve inatçı bir tutumla deneysel fotoğrafçılığa devam etmiştir. Sınırları zorlayan özgür yapıtlarını elinde olan araçların yeni kullanımlarını keşfederek, deneyip yanılarak yaratırdı fotoğraflarını. Grafik, resim ve teknolojiden elde edebildiği tüm imkanlarla kendi sanatsallığını doğurmuştur. Onun tutkusu ve azmi genç kuşaklara hem ışık hem umut olmuştur.

Genco Erkal, Sanat İnsanları

“Alıştığımız fotoğraf, alıştığımız resim değil ama ne oldukları beni ilgilendirmiyor. Önemli olan iyi bir şey olması. Sanatçı çalışırken onun nasıl adlandırılacağını pek hesaba katmaz.”

Sinematografisi güçlü eserlerinden anlaşılacağı gibi, Kaygun aynı zamanda sinemada da yaratıcılığını ve özgünlüğünü göstermiştir. Afife Jale (1987) ve Dolunay (1988) filmlerinin yönetmenliğini yapmıştır. Ah Belinda (1986), Dul Bir Kadın (1985), Adı Vasfiye (1985), Anayurt Oteli (1987) filmlerinde ise sanat yönetmenliği yapmıştır.

1992 yılında 41 yaşında ölen Şahin Kaygun, neredeyse 20 yıllık sanat hayatını fantastik bir zekanın ve naif bir ruhun yarattığı yapıtlarla işlemiştir. Sinema, fotoğraf, resim, grafik, hepsi Kaygun’du. O sanatta keskin sınırların ve tekdüzeliğin değil, duygusal karmaşanın ve özgürlüğün yanındaydı. İyi ki de öyleydi.

“Fotoğrafçının görmesini, bakmasını ve ne yapacağını bilmesi gerekir. Kafasındaki imaj önemli. Ben fotoğraflarımı deklanşöre basmadan çok önce çekerim. Kafamda çekilmiştir onlar. Fotoğraftaki anlatımı oluşturan öğeler diğer sanat dallarını oluşturan öğelerdir. Fotoğraf çeken kişide kültürel beslenme, kültürel altyapı, ciddi bir anlatım tavrı ve diğer sanatlarla ilişki gerekir. Ben belgeci tavırdan çok bir olayı yaratmaktan yanayım. Sanatçının çağını belgelemesi yerine, çağını yaratması gerekir. Bu nedenle kendi düşünsel boyutlarım içerisinde yeni bir şeyler yapmaktan yanayım ve sözünü ettiğim sanatsal olanakları sonuna kadar zorluyorum.”

Yasemin Karaman

Yasemin Karaman
Sosyal

9 thoughts on “Fotoğrafa Gerçeküstü Bir Müdahele: Şahin Kaygun

  1. Şahin Kaygun Türk fotoğraf sanatını uluslararsı boyuta taşıyan eşsiz bir dehaydi. Hem sanat adına hem de insanlık adına Çok erken bir kayıptır. Anlatıminizda kullandığınız gorseller de sanatçıyı gerçek anlamda tanimamiza ve anlamamıza çok yardımcı oldu. Çok teşekkür ederim.

  2. Bilgilendirici ve taze bir çalışma olmuş. Fotoğraf paylaşımları da çok hoş ve özenli. Teşekkür ederiz.

  3. çok değerli bir isim.. seçtiğiniz fotoğraflar ile beraber oldukça doyurucu ve güzel bir yazı olmuş. teşekkür ediyorum..

  4. çok değerli bir isim.. seçtiğiniz fotoğraflar ile beraber oldukça doyurucu ve güzel bir yazı olmuş. teşekkür ediyorum..

Misafir için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sosyal Hesaplarımız