Select Page

Cemal Süreya Hayatı, Şiirleri ve Sözleri

Cemal Süreya Hayatı, Şiirleri ve Sözleri

Cemal Süreya Hayatı

Cemal Süreya Hayatı, Şiirleri ve Sözleri

Edebiyat dünyasındaki adıyla Cemal Süreya, asıl adı Cemalettin Seber 1931 yılında Tunceli’nin eskiden Erzincan’a bağlı olan ilçesi Pülümür’de dünyaya gelmiştir. Çocukluğunun ilk yıllarını Erzincan’da geçiren şair, 1938 yılında yaşanan Dersim isyanından sonra ailesi ile birlikte sürgün edilmişlerdir. Nereye gittiklerini bilmeden çıktıkları yolculukta kendilerini Bilecik’te bulmuşlardır. Bilecik onların hapishanesi olmuştur, ama Bilecik halkı onları sımsıcak bağırlarına basmıştır.

cemal sureya hayati 6

Cemal Süreya’nın küçük yaşlarda yaşadığı bu ‘sürgün’ ve sürgünün ilk yıllarında, henüz 23 yaşındaki annesini kaybetmesi ve babasının yaptığı ikinci evlilik ile ‘analık ’tan çektiği zulüm kişiliğinde çok derin yaralar açmıştır. Şair, bunu yıllar sonra şairliğine sebep sayarak ‘duyarımı yaşadıklarıma borçluyum’ şeklinde dile getirmiştir. Cemal Süreya’nın annesi şairin, çocukluk yıllarından itibaren halk edebiyatı ve Alevi kültürü ile tanışmasında çok önemli yer tutmuştur. Ancak şair yıllarca kendi öz kimliği ile yaşadığı sürgünden dolayı hiç barışık olamamış, Kürt kimliğini yıllarca saklamıştır.

Cemal süreya’nın Bilecik’te başlayan okul hayatı İstanbul Haydar Paşa Lisesi’nde devam etmiş, ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye ve iktisat Bölümü’nü bitirerek sonlanmıştır. Şair çeşitli devlet kurumlarında çalışarak memuriyetten emekli olmuştur.

Cemal Süreya Hayatı

Cemal Süreya ‘nın Edebi Kişiliği

Cemal Süreya, İkinci Yeni Hareketi’nin üç atlısından en önemli, en sevilen şairdir; diğerleri Edip Cansever ve Turgut Uyar’dır. Buna rağmen Cemal Süreya’nın şiirlerini konuşma dili ile kaleme alması, daha çok bir süre ilgilendiği Garip akımına benzemektedir. Geleneğe karşı olmasına rağmen geleneği şiirinde en güzel kullanan şairlerden olan Cemal Süreya, kendine özgü söyleyiş biçimi, zengin birikimi, duyarlı, çarpıcı, yoğun, diri imgeleriyle ve şaşırtıcı buluşlarıyla ikinci yeni şiirinin en başarılı örneklerini vermiştir. Cemal Süreya’ya göre şiir ‘yasadışıdır’, ‘yasaların ve aktörlerin gölgesinden kopup, doğaya en çok yaklaştığımız noktada şiir vardır.’

cemal sureya hayati 4

Keşke yalnız bunu için sevseydim seni…

Cemal Süreya Hayatı ile de sıradışı bir sanatçıdır…

Cemal Süreya’nın şiire olan merakı henüz ortaokul yıllarındayken sınıf arkadaşı, daha sonrada ilk eşi olan Seniha’ya şiirler yazmasıyla başlar. Lise yıllarında şiir merakı onu edebiyatın daha derin sularına çeker. Yaptığı edebi araştırma ve çalışmalar onu I. Yeni Hareketi ile tanıştırır. Bu yıllarda özellikle Ahmet Muhip Dıranas ve Özdemir Asaf gibi isimlerden oldukça etkilenir. Üniversite yıllarında Cemal Süreya’nın çeşitli takma isimler altında muhtelif dergi ve gazetelerde şiirleri yayınlanmaya başlar. Ancak Cemal Süreya “Şarkısı Beyaz” isimli ilk şiirini kitaplarına almak istemez. Yine aynı yıllarda dergilerde karikatürleri de yayımlanan Cemal Süreya, kendisini tam olarak “Gül” şiiri ile edebiyat dünyasına duyurur. Ardından “Üvercinka”, “Dalga”, “Güzelleme”, “Üçgenler”, “Cigarayı Attım Denize”, “Nehirler Boyunca Kadınlar Gördüm” gibi önemli eserleri sırasıyla dergilerde yayımlanır.

cemal sureya hayati

1957 yılında babasını kaybeden Cemal Süreya, üzerinde büyük bir etki yapan bu durumu “Sizin Hiç Babanız Öldü mü” adlı şiiri ile dile getirmiştir. Bir yıl sonra usta şair, ilk şiir kitabı olan “Üvercinka”yı yayımlamıştır. Bu kitabıyla şair edebiyat camiasında fırtınalar koparmış ve 1959 yılında Yeditepe Şiir Armağanı’nı almıştır.

Sizin Hiç Babanız Öldü Mü?

cemal sureya hayati 3

Cemal Süreya hayatı (ndan) bir anekdot!

Cemal Süreya’nın üvey kızı Gonca Uslu’nun aktardığı bir anekdota göre; ‘şair belleğine çok güvenmekte ve buna dayanarak da bir çok iddiaya girmektedir. Yine bir gün bir telefon numarası üzerine iddiaya giren Süreyya, kaybederse adındaki bir harften vazgeçeceğini söyler. Ve iddiayı da adından bir harfi de kaybeder. O tarihten sonra adı resmi işler dışında her yerde ‘Cemal Süreya’ olarak yer almaya başlar. Kimi dostları, iddiaya girdiği kişi, kimliğini bir sır gibi sakladığı “Üvercinkasıdır” der.

Üvercinka, eşi Seniha hanım kızını dünyaya getirirken şairi hastane kapısında bekleyen gizemli genç bir kızdır. Cemal Süreya onunla eşi Seniha hamile iken tanışmış ve o gizemli kız şairin hayatında, kimsenin adını bilmediği bir sır olarak kalmıştır. Türk şiirinin en güzel örneklerinden biri olan ‘Üvercinka’, bu gizemli güzel sayesinde Süreya’ya şöhretin de kapılarını açmıştır.

Üvercinka

cemal sureya hayati 2

Şair ‘Üvercinka’ya, ‘güvercin kanadından kısaltılarak elde edilmiş bir sözcük; barışa, aşka dönük, dayatmaya karşı bir kavram. Kitabımın adını Üvercinka koyarak, kelimeyi zorlayan şiirimden ufak ama anlamlı bir kesit vermiş oluyorum galiba.’ diyerek açıklık getirir.

Cemal Süreya’nın eserlerine de yansıyan çok fırtınalı bir hayatı olmuştur. Hayatında sürgünler, beş evlilik, bu arada dönülen sözler, bozulan nişanlar, birçok kaçamaklar, intiharlar, iflaslar ve çok büyük acılar derin izler bırakmıştır.

cemal sureya hayati 1

“Hayatımı başka bir hayatla değiştirmek istemediğime göre demek ki mutsuz değilim.’’

Çok çeşitli edebi türlerde eserler veren şairin, deneme, günce, mektup, eleştiri, söyleşi ve çocuklar için yazılmış kitapları bulunmaktadır.

Cemal Süreya özellikle son yıllarını büyük huzursuzluk içerisinde geçirdiği hayatını 9 Ocak 1990 yılında İstanbul’da kaybetmiştir.

Bir yanıyla filozof kişiliği de olan Cemal Süreya’nın şiirlerinde geçen güzel mısralar zamanla şiirinden ayrı değerlendirilir olmuş ve kimi aşklara, duygulara (kendinin hiç öyle bir derdi olmasa da) tercümanlık etmiştir. Oysa onun derdi hep kendi aşklarıdır…

İmgelerin üstadından aforizmalar

 

 

 

 

Bir Şiir, Bir Şair köşemizden diğer başlıklara aşağıdaki linklere tıklayarak göz atabilirsiniz !

Bedri Rahmi Eyüboğlu

Serkan Uçar

Nazım Hikmet Ran

 

About The Author

jasmin

Okumayı, araştırıp öğrenmeyi seven bir kişi olarak;''Bildiğini bildirmek!'' sorumluluğundan hareketle, hayatla ilgili tecrübelerimden edindiğim birikimi insanlarla paylaşmaktan mutluluk duyuyorum. Hayatta maddi olan bir şey paylaşıldığında, bir taraf artarken diğer taraf eksilir. Oysa ki, ''bilgi paylaşıldıkça artar''.

Leave a reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir