Neden 8 Mart, ‘Dünya Emekçi Kadınlar Günü’?

Bütün dünyada ve Türkiye’de 8 Mart, insan hakları temel alınarak kadının siyasal ve sosyal haklar bilinciyle hareket ettiği ekonomik, siyasi ve sosyal alanda başarılarının kutlandığı bir gündür. Tam adı ‘Dünya Emekçi Kadınlar Günü’dür.

Peki, neden Kadınlar Günü!

Kapitalizm çılgınlığının dünyayı sömürenler ve sömürülenler olarak bölüp ayrıştırdığı dönemlerin başında büyük devletlerin(imparatorluk düzeyinde olan) hemen hepsi ekonomi yarışına girdi ve bunun neticesinde sömürünün doruğa çıktığı bir dünya yaratmış oldular. Bu yeni dünya düzeninde ‘büyük balık küçük balığı yutar’ diye bir deyim icat edip, icaplarını da aynen yerine getirdiler ve bu acımasız düzeni meşrulaştırdılar.Emek sömürüsü,parası olanın parası olmayan üzerindeki hükmü,güçlünün zayıfı ezebileceği ve devamında kadının gücünün eril güçler tarafından her anlamda yok sayılması anlamına geliyordu.(Geçmiş zaman ekleri ile yazdığıma bakmayın aynı tanımlar günümüzün ekonomi anlayışıyla da halen günceldir.)

Geçtiğimiz yüzyılın başlarında, Newyork’ta Trıangel gömlek fabrikasında, çoğu göçmen ailelerin kızları ve eşleri olan kadınlar, hızla pazarını büyütme gayretinde olan işverenin çalışmaya zorladığı şartlara isyan ederek,çalışma saatlerinin azaltılmasını,molaların yeterince verilmesini,ücretlerin emeklerini karşılayacak oranda artırılmasını ve çalışma koşullarının daha insani olmasını istemek amacıyla bir isyan başlattılar.İsyanı durdurmak ve çalışan kadınların gözlerini korkutmak amacı ile ilk önce bu isyana baş tutan kadınlardan birkaçını sudan gerekçelerle işten attılar.Bu kadınlara ‘Uluslararası Kadın Giyimi İşçileri Sendikası’ sahip çıktı ve bu isyanı örgütleyerek 1909 yılında çok büyük  bir grev başlattı.İşveren sendikaları,polis ve bazı çetelerin işbirliği ile beş hafta boyunca direnen işçiler geri püskürtüldü ve fakat bu süreçle geniş çaplı bir grev dalgası başlatılmış oldu.Her ne kadar bu fabrikada çalışan kadınların çabası başarısız olmuş gibi görünse de aslında diğer grevler açısından başarılı sonuçlar elde edilmiş bir çok işveren   sendikalarla ve işçi temsilcileri ile anlaşmak için masaya oturmuştur;bir tek Triangle Fabrikası yönetimi hariç.

Triangle Fabrikasında işçiler açısından şartlar daha da kötüleşmeye başlamış, işçilerin sendikal faaliyetlerinin önüne geçilmiş, çalışma saatleri daha da uzayıp ücretler ise azaltılmış hatta işçiler mola vermesin diye işliklerin kapıları bile kilitlenmeye başlamış. Bu ağır koşullar ve gayri insani şartlar o tarihte çok büyük bir felaketin de yaşanmasına sebep oldu. Fabrika, üst katlarında başlayan yangında, kapıların kilitli olması nedeni ile dışarı çıkamayan çoğu kadın 146 işçiye mezar oldu.

Peki, Neden 8 Mart!

Yaşananların 8 Mart ile ilişkilendirilmesi, yanarak ölüme maruz kalanların çoğunun kadın olması ve yangından önce gösterilen büyük direniş dalgasının işçilere sağladığı haklar ve imkânlar olmuştur. Nitekim yaşanan bu trajediden sonra 80 bin işçi bir araya gelerek büyük bir eylem gerçekleştirdi, yangın öncesi gerçekleşen eylemlerden daha etkili oldu, basın ve sendikalar çok ciddi bir destek verdi, kadınlar bu süreçte daha etkin oldular. Sonuçta işverenler çalışma koşullarında iyileştirmeye gitmek ve işçilerin haklarını yasal güvenceler altına almak zorunda kaldılar.

Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da 26/27 Ağustos 1910 tarihinde 2.Enternasyonale bağlı kadınlar toplantısında Almanya Sosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin’in önerisi ile Trianna Gömlek Fabrikasında yanarak ölen emekçi kadınlar anısına ’Dünya Emekçi Kadınlar Günü ‘olarak kutlanması önergesi verildi ve bu öneri o gün oybirliği ile kabul edildi. İlk zamanlar tam bir kutlama ve anma günü belirlenmemişti ama her yıl ilkbaharda bu amaçla etkinlikler yapılıyordu. Tarihin 8 Mart olarak belirlenmesi 1921 yılında Moskova’da toplanan 3.Uluslararası Kadınlar Konferansında gerçekleşti. birinci ve ikinci dünya savaşı zamanlarında bazı ülkelerde kutlanması yasaklansa da 1960lı yılların sonlarından itibaren ABD ‘nde kutlanmaya başlaması ile daha geniş çaplı sesini duyurma imkanını buldu ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 16 Aralık !977 tarihinde 8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanmasını kabul etti.

Türkiye’de 8 Mart

Ülkemizde 8 Mart, Dünya Kadınlar Günü olarak ilk kez 1921 yılında kutlanmaya başladı. Birleşmiş Milletlerin’Kadınlar On Yılı Programı’ dolayısı ile Türkiye’de de 1975 te Kadın Yılı Kongresi yapıldı ve o günden itibaren 1980 darbesine kadar olan süreçte her yıl 8 Mart kutlandı.80 döneminde dört yıl yasaklanan etkinlikler 1984 yılından itibaren çeşitli Kadın gruplarının ve sivil toplum örgütlerinin organizasyonunda her yıl düzenli olarak 8 Mart  ‘Emekçi Kadınlar Günü ‘kutlanmaktadır.

1 thought on “Neden 8 Mart, ‘Dünya Emekçi Kadınlar Günü’?

  1. Çok güzel bir yazı olmuş, teşekkür ediyoruz.. Kadınlar günümüz kutlu olsun!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sosyal Hesaplarımız